محمد اعظم خان ( ناظم جهان )

137

اكسير اعظم ( فارسى )

مساوى كوفته بيخته يك ماشه صبح و يك ماشه شام خورند و در طعام روغن زرد زياده نمايند ديگر كاكراسينگى پهكرمول بهارنگى دارشيشعان مساوى كوفته بيخته يكتانك صبح و مثله شام بخورند ديگر پهكرمول بهارنگى مويز منقى اصل السوس فلفل سياه عود مساوى در شهد آميخته از دو ماشه تا چهار ماشه دادن نيز مفيد است ديگر تنكار بريان نمك سياه اشخار هر يك ماشه سوده وقت خواب به آب بخورند ديگر چوب تهور سه دهاره گرفته اندرون آن خالى كرده نمك و قدرى اجواين پر نموده به گل حكمت گرفته در آتش خاكستر نمايند و يك سرخ خورده باشند كه مجرب بعضى اطباست ديگر بچهناگ سه ماشه پوست بيخ آگ شش ماشه و نيم آثار و نيم پاؤ آب ادرك كهرل كرده حبها به قدر ماش سازند و يك حب صبح بخورند و روغن زياده خورند در سه روز مرض ربو زائل مىشود ديگر بچهناك و افيون و عاقرقرحا و تخم دهتورا مساوى بگيرند و افيون را بر آتش انكشت ملائم در ظرف آهن بريان كنند و يا در جوزبواى مجوف پر كرده در آرد گندم گرفته در روغن گاو بريان نمايند تا آنكه آرد سياه گرد و بعده افيون را برآورده باقى ادويه بسايند و در آب حبها به قدر نصف يا ثلث ماش به بندند و يك حب صبح و يك شام بخورند به شرطى كه بلغم غالب و مزاج مريض بسيار بارد و قوت او متحمل باشد بلغم را بگدازد و ربو و انتصاب نفس را دفع نمايد . و حكيم علوى خان مينويسند كه اگر جه دار عوض بچهناك كنند بى ضرر باشند . و اگر هر دو داخل نمايند ضرر او كم گردد ديگر نمك كهارى نيم پاو اجمود نيم پاو پهل دهتوره شش عدد در ظرف گلى مطين نموده اندر دو سه آثار پاچك دشتى نهاده آتش دهند بعده سائيده قدرى خورده باشند جهت ضيق و سرفه از مجربات اوستاد مرحوم مرقوم است . و ايضا در بياض آن مغفور مسطورست كه اگر آرد گندم در آب پياز خمير كرده با روغن نان پخته بخورد مفيد است . سفوف هندى كه از براى ضيق النفس بلغمى بسيار نافع است برگ آكه كه زرد شده از درخت افتاده باشد يك آثار چونه برى و نمك از هر يك دو نيم دام پخته هر دو را در آب سائيده بر برگ مذكور طلا ساخته خشك نموده در سبوچه گلى نهاده در ميان آتش پاچك دشتى تا يك پاس گذارند تا سوخته شود قدرى مناسب خورده باشند . اقوال حذاق : [ مؤلف اقتباس ] مؤلف اقتباس مينويسد كه اين تدبير در اين باب بسيار مفيد است و از مسهل هم مستغنى ميسازد بايد كه وقت صبح اول سعوط ناس نزله به كار برند تا رطوبت بسيار از راه بينى و حلق بر آيد و بفاصله چهار گهرى شورباى مرغ كه به روغن بسيار پخته باشند خورانيده چهل قدمى نمايند سه چهار گهرى تا در معده قرار گيرد پس جوز القى سه ماشه فلفل گرد دو ماشه در عسل يك توله آميخته بليسانند و بالايش مطبوخ تخم شبت و ترب و شلجم و پوست سياه اصل السوس هر يك نه ماشه بيخ خربزه سه توله با سكنجبين عسلى چهار توله بنوشانند اگر قى بفراغت نيايد به پر مرغ مدد دهند و بعد دوگهرى از مغز بادام هفت عدد اصل السوس سه ماشه شيره كشيده بنوشانند و اين دو دوا درين باب از مجربات است همبنين زرنب حب السمنه هر يك ده ماشه نر كچور دارچينى هر يك پانزده ماشه عود درد نسج عقربى بسد گل‌گاوزبان ايرساقر نقل مرواريد ناهفته هر يك پنج ماشه مصطكى بادرنجبويه سنبل الطيب هر يك نه ماشه زعفران هفت ماشه مغز چلغوزه مغز پنبه دانه هر يك يك توله مغز بادام سه توله مويز منقى نه توله روغن قنب نه توله و نه ماشه در سه چند قند قوام ساخته بياميزند شربتى از سه ماشه تا نه ماشه . و اگر اين مرض دوره كند سه چهار روز پيش از حدوث دوره اول به دستور قى كنند بعده سفوف بنفشه و يا حب غاريقون و يا اين حب دهند برگ سنا تربد سفيد هر يك سه توله زنجبيل فلفل گرد هر يك يك نيم توله مويز منقى پنج توله حبها به قدر فلفل بسته شربتى از نه ماشه تا يك توله به مطبوخ تربد مقوى بمناسه چهار مسهل داده لعوقات مذكوره و يا حب بيش و سيماب و يا حبى كه بالا نوشته شد به كار برند بفضل الهى در اول و دره نيايد . و اگر آيد بسيار خفيف بود . و اگر صبح يك عدد حب بيش بخورند و دقت عصر حب سيماب و سواى لبنيات هر چه خواهند بخورند و تا چهل روز متواتر استعمال كنند ضيق هفت ساله دفع شود . و ايضا براى دفع دوره آن چهل روز متواتر وقت خفتن همراه شير ماده گاو نيم آثار اين دو استعمال نمايند تربد اكبرآبادى زنجبيل هر يك دو ماشه سنا سه ماشه نبات برابر تا بست سوز بعده تربد را موصوف ساخته صرف سنا دو ماشه و زنجبيل يك ماشه نبات برابر به عمل آرند غذا شورباى مرغ بنان تنورى . و اگر در آن سال و دره وير وير آيد و خفيف شود در سال دوم چهل روز ديگر به كار برند و چون در سال يك بار در موسم سرما و وره شود مسهل بگيرند و اين حب هندى مفيد است عاقرقرحا فلفل پوست انار جمود برگ بافسه بيخ كژائى پوست مغيلان نمك سنگ و سابنهرا شخار سفيد هر يك دو درم افيون دو ماشه كوفته بيخته به آب ادرك حبها به قدر نخود ميسازند